Zoals een feniks herrijst uit zijn as, zo creëert de regeneratieve (hospitality)onderneming niet alleen nieuwe waarde, maar herstelt en verrijkt zij de systemen waarvan zij afhankelijk is. Vernietiging maakt plaats voor vernieuwing; uit wat was, ontstaat iets beters dan ervoor.
De toenemende ecologische degradatie en sociale ongelijkheid zetten bedrijven onder grote druk om hun rol in deze urgente problemen opnieuw te definiëren. Hoewel duurzaamheid al decennia wordt gezien als een antwoord hierop, blijkt de praktijk vaak beperkt: veel organisaties richten zich nog steeds voornamelijk op interne optimalisatie en het reduceren van schade, zonder daadwerkelijk systeemverandering te realiseren. Daarom groeit de aandacht voor regeneratieve businessmodellen: deze modellen dragen actief bij aan het herstel en verbeteren van sociale en ecologische systemen.
Van ‘minder slecht’ naar ‘net positief’
Traditionele lineaire bedrijfsmodellen (‘take‑make‑dispose’) stimuleren kortetermijnwaarde en verwaarlozen circulaire stromen en bredere systeemimpact. Duurzame bedrijfsmodellen brachten hierin verbetering door ‘people, planet, profit’ centraal te stellen. Circulaire bedrijfsmodellen gingen verder door hulpbronnen centraal te stellen en terugwinning via hergebruik, reparatie en gesloten kringlopen te realiseren.
Regeneratie als systeemverandering
Regeneratieve bedrijven werken niet naast of los van hun omgeving, maar met en voor die omgeving. Dit betekent dat organisatiedenken radicaal moet verschuiven: (1) van lineaire processen naar systemisch denken, (2) van korte termijn naar langetermijndoelen en (3) van efficiency naar waardecreatie voor de omgeving én de natuur.
Onderzoekers onderscheiden daarbij drie impactniveaus: (1) schade beperken, (2) beperkte positieve effecten creëren (3) systeemverandering en daadwerkelijk aanpak van mondiale uitdagingen. Regeneratieve bedrijven richten zich expliciet op systeemverandering.
Onderzoeksontwikkelingen
Het reviewartikel* toont vier dominante onderzoeksgebieden: duurzaamheid, circulaire economie, regeneratie en stedelijke regeneratie. Deze zijn conceptueel te onderscheiden, maar in de praktijk sterk met elkaar verweven.
Zo koppelen wetenschappers regeneratie aan circulaire economie, urbane ontwikkeling, toerisme, leiderschap en managementonderwijs. Toerisme en creatieve industrieën blijken krachtige katalysatoren voor stedelijke regeneratie, mits gemeenschappen actief worden betrokken. Tegelijk spelen mondiale crises zoals klimaatverandering een grote rol in de groeiende aandacht voor regeneratie in zowel praktijk als theorie.
Daarnaast toont onderzoek aan dat leiderschap en leren cruciale voorwaarden zijn voor échte regeneratie: managers moeten nieuwe competenties ontwikkelen, oude aannames ‘afleren’, en bewustzijn het ‘sociaal-ecologische systeem’ integreren in besluitvorming.
Uitdagingen
Ondanks de belofte van regeneratieve bedrijfsmodellen bestaan er belangrijke knelpunten: (1) gebrek aan gedeelde definities en meetmethoden leidt mogelijk tot ‘regenerative washing’: de regeneratieve variant van ‘greenwashing’; (2) hoge kosten en organisatorische complexiteit, vooral voor midden- en kleinbedrijf; (3) sectorale ongelijkheid in onderzoek, met weinig aandacht voor industrie, technologie en financiële sectoren; en (4) afwezigheid van een systeem om regeneratieve impact te meten.
* Glaveli, N., Voulgari, V., Daskalopoulou, A., & Poulaki, I. (2025). Rising Like a Phoenix: A Bibliometric and Content Analysis of the Regeneration Concept in Business Studies. Administrative Sciences, 15(8), 316. https://doi.org/10.3390/admsci15080316
Over de auteur
Arjan van Rheede is senior onderzoeker en docent duurzaamheid en circulariteit aan Hotelschool The Hague
Blijf op de hoogte!
Twee keer per week het actuele en relevante hotelnieuws in uw mailbox? Registreer hier voor onze digitale nieuwsbrief en blijf op de hoogte.
